اِستاده ام چو شمع...1
- 12 سالِ پیش بود، کلاس سومِ راهنمایی بودم. خُرداد 76 انتخاباتِ هفتمین دوره ریاست جمهوری بود و کاندیداها ناطق نوری، زواره ای، ریشهری، جاسبی و سیّد محمّدِ خاتمی. (امیدوارم حافظه درست یاری کرده باشه) با 14 سال نمیشد رأی داد. نمیدونم چه دلیلِ منطقی میتونم پیدا کنم برای این که خاتمی رو از همون اوّل دوست داشتم. تابلو بود که همه همه جوره داشتن از ناطق حمایت میکردن. یادمه یه ساختمون بود نزدیکای هفتِ تیر که کل ارتفاع ساختمون عکسِ ناطق بود و این اون موقع خیلی چیزِ عجیب غریبی به حساب میاومد. خودش هم رئیس مجلس بود بالاخره. الآن که ناطق رو گاهی توی تلویزیون میبینم، به نظرم اصلاً آدمِ بدی نمیآد. خوبه. ولی... خاتمی رو میشُد دوست داشت. چرا؟ نمیدونم.
- تویِ راه برگشت با سرویسِ مدرسه (سرویسِ ما یه تاکسی بود، من و حامد و احسان و ... آهان! بهروز که سال اوّلی بود و حسین که دوّم راهنمایی بود.) تفریحِ دمِ انتخاباتمون این بود که دمّ ستاد های انتخاباتی وایستیم و بریم پوستر بگیریم ازشون. راننده مون اساسی پایه بود. نه غُر میزد نه بدش میاومد. یه بار که رفتم تو ستادِ ریشهری، پُر بود از پوستر و بروشور و اینا. دو نفر توش بودن. کلّی خوشحال شدن. یه عالمه پوستر بزرگ و کوچیکشو دادن بهم. انقد که تازه بعد از تقسیم کردنشون، تا همین چند وقتِ پیش هم چند تاشو داشتم! پُشتِ پوسترا به دردِ نقاشی کردن و خطاطی با ماژیک میخورد. ستادهای خاتمی کم بودن و پوستر هم نداشتن زیاد. همونایی هم که بود کارِ کارگزاران بود و کرباسچی (که الآن شده رئیسِ ستاد انتخاباتی کرّوبی). پوستر نمیدادن به ما. میفهمیدن که میخوایم حرومشون کنیم. یه دونه ستاد- ستاد که نه. یه بنگاه املاک بود که تو اون یکی دو هفته شده بود دفتر ستادِ خاتمی- سرِ خیابونِ ما بود. انقد رفتم اونجا تا بالاخره از هر کدوم از پوستراش یکی دو تا گرفتم. چه حرصی میزدم واسه اون پوسترِ معروفش که "او آمد، پرده و پر بگشایید.". پوستری بود که هنرمندا، سینماگرا و ناشرا واسه اش چاپ کرده بودن. همونایی که از دوران وزارت ارشادش تو دولتِ موسوی میشناختنش. عکس خاتمی سیاه و سفید بود تو یه کادر که پایینش با گُل و مرغ پوشیده شده بود با یه بک گراندِ سورمه ای که انصافاً اون موقع همچین پوستری بینظیر بود. بالاخره یه دونه از اون هم گیرم اومد از یه جایی و هنوز هم دارمش. بعد ها توی انتخابات مجلس 78، دار و دستهی مشارکتی ها یه دونه پوستر شبیه اون رو واسه داداشِ خاتمی کار کردن. به جاش نوشتن "همرهِ یار آمد، پرده و پر بگشایید." متأسّفانه اصلاً به محمّدرضا خاتمی نمیاومد!
- اون موقع خبری ازروزنامه نبود به اون صورت. کیهان و اطّلاعات و همشهری و ... سلام هم بود و دو سه تای دیگه مثِ جمهوری اسلامی و جهان اسلام. ایران هم دو سال بود که داشت چاپ میشد. "سلام" تنها حامیِ خاتمی بود. ما هم که بچّه بودیم. روزنامه نمیخوندیم که. "کیهان ورزشی" و "دنیای ورزش" و "استقلال جوان" و... گاهی "ابرار ورزشی". البتّه "همشهری" رو مرتّب میگرفتیم و هنوز هم طبقِ عادت میگیریم. نزدیکای انتخابات، کرباسچی همه زورشو میزد که یه جورایی توی همشهری از خاتمی حمایت کنه. یه ضمیمه پنجشنبه ها هم داشت. "روز هفتم". توی اون یه کمی راحت تر از خاتمی مینوشتن. اون موقع یه بساطی بود سرِ حمایت ورزشکارا از کاندیداها. مثلاً حمایتِ استقلالی ها و ناصر حجازی یه مسأله حیثیتی بود!! همه جا مینوشتن که از ناطق حمایت کردن. خودمو میکشتم یه جا پیدا میکردم که نوشته باشه از خاتمی حمایت کردن!! همینجوری. اَلَکیِ اَلَکی!!
- اینجوری باهاش دوست شدم. دوّم خرداد وقتی میشنیدم که توی حوزه های رأی گیری همه به خاتمی رأی میدادن، ذوق میکردم. هنوز هم دوستش دارم. همون روزایی که به هرکی میرسیدی، میگفت "خاتمی سوپاپِ اطمینانه" هم دوستش داشتم و اون روزهایی هم که میگفتن "بی عُرضه اس"، باز دوستش داشتم. اون روزایی که خودِ مشارکتی ها طرحِ "عبور از خاتمی" راه انداخته بودن، از همه شون بدم اومد. و هنوز هم بدم میآد. به نظر من، تابلوئه که "خاتمی" خوبه و این نیاز به هیچ سند و مدرکی نداره. شاید رئیس جمهور خوبی نباشه (که اونم نسبی اگه حساب کنی میبینی انقدی هم بد نبوده بنده خدا!) امّا خوبه. دروغ نمیگه و به همین خاطر به دردِ سیاست نمیخوره شاید.
- امسال توی فنّی، وقتی ازش پرسیدن میآی یانه؟ و جواب داد که ترجیح میدم کسی بیاد که حسّاسیت کمتری روش باشه، با وجودی که دلم نمیخواست کاندیدا بشه، امّا توی دلم خالی شد. با وجودی که منطق میگفت نباید بیاد، وقتی خبر اومدنش رو توی سایتش خوندم، بغضم گرفت باز. و باز وقتی دیدم همه، و بدتر از همه دار و دستهی کرّوبی دارن اذیتش میکنن و دلم خواست که انصراف بده، وقتی تو این 2، 3 روز شایعه انصرافش جدّی تر میشد هی انگار دلم نمیخواست این اتّفاق بیفته. دیشب که بیانیه اش رو خوندم، باز توی دلم خالی شد. امّا آدم اگه یکی رو دوست داره، باید واسه خودِ اون آدم دوستش داشته باشه، نه واسه خودش. همه اونایی که گیر دادن که بمون، یه جورایی، کم یا زیاد، خاتمی رو میخوان واسه خودشون. که بیاد و 4 سال بگذره و بعد باز بهش فحش بدن و بگن "بسّه دروغ".
- انقدر خاتمی رو دوست دارم که دلم نمیاومد و دلم نمیآد که 4 و یا 8 سالِ دیگه پدرش رو در بیارن و انواع و اقسام اتّهام ها رو بهش بزنن و همین 4 تا دونه ریش سیاهش هم مثِ بقیه سفید بشه و دستِ آخر توی همون فنّی، همون حامیاش هم بهش بد و بیراه بگن. خاتمیِ رئیس جمهور رو نمیخوام. دوست دارم همیشه در حسرتِ اینکه رئیس جمهورم باشه، بمونم امّا دیگه هیچ وقت رئیس جمهورم نشه. دوست دارم همیشه یادِ اون شبی بیفتم که فیلم انتخاباتی اش رو نشون دادن که بغض کرد و گفت: "وقتی هرکس از هر طریقی که به من دسترسی داره، از من میخواهد که بیایم، من نمیتونم خواسته خودم رو به اونا ترجیح بدم." امّا اون شب دیگه هیچ وقت تکرار نشه.
- خوشحالم که انصراف داد. هر چند خیلی ها بگن "تو که 4 ماه نتونستی نامزدیتو حفظ کنی، چه جوری میخواستی 4 سال رئیس جمهور باشی؟". چه اهمّیت داره اصلاً؟ خوشحالم. که از این بازی کنار بره و همیشه دوستش داشته باشم. برای آن 8 سال تا ابد ممنون او هستم. هیچ طلبی از او ندارم و هیچ دینی به من نداره که بگم به خاطرش "باید" بیاد.
پا نوشت:
1. "در عاشقی گُریز نباشد ز سوز و ساز
اِستاده ام چو شمع مترسان ز آتشم"
شعری از حافظ که خاتمی روز ثبت نام انتخابات 80 توی وزارت کشور و جلوی خبرنگارا خوند.
بعد التحریر:
- این مطلب رو اوّلین ساعت های 27 اسفند 87، بعد از بیانیه انصراف خاتمی از شرکت توی انتخاباتِ آینده نوشتم.
توضیح تصویر:
- این طرحیه که من، همون 12 سالِ پیش، دوم خرداد 76، شب، از خاتمی کشیدم. اون موقع هنوز معلوم نشده بود که خاتمی رئیس جمهوره یا نه. تا فردا ظهرش که اخبار، پیام تبریک ناطق نوری به خاتمی رو پخش کرد. هی... یادش به خیر.
شهرِ خاموشِ من
شهرِ خاموشِ من! آن روحِ بهارانت کو؟
شور و شیداییِ انبوهِ هَزارانت کو؟
میخزد در رگِ هر برگِ تو خونابِ خزان،
نکهتِ صبحدم و بویِ بهارانت کو؟
کوی و بازارِ تو میدانِ سپاهِ دشمن،
شیههی اسب و هیاهویِ سوارانت کو؟
زیرِ سرنیزهی تاتار چه حالی داری؟
دلِ پولادوَشِ شیر شکارانت کو؟
سوت و کور است شب و میکده ها خاموش اند،
نعره و عربدهی باده گُسارانت کو؟
چهره ها درهم و دلها همه بیگانه زهم،
روزِ پیوند و صفایِ دلِ یارانت کو؟
آسمانت، همه جا، سقفِ یکی زندان است،
روشنایِ سحرِ این شبِ تارانت کو؟
«آیینه ای برای صداها»، هفت دفترِ شعر محمّدرضا شفیعی کدکنی
خموشانه، صفحه 296
من چه دانم؟
مرا گویی: «کرایی؟» من چه دانم
«چنین مجنون چرایی؟» من چه دانم
مرا گویی: «بدین زاری که هستی
به عشقم چون برآیی؟» من چه دانم
منم در موج دریاهای عشقت
مرا گویی: «کجایی؟» من چه دانم
مرا گویی: «به قربانگاه جانها
نمیترسی که آیی؟» من چه دانم
مرا گویی: «اگر کُشتهی خدایی
چه داری از خدایی؟» من چه دانم
مرا گویی: «چه میجویی دگر تو؟
ورای روشنایی؟» من چه دانم
مرا گویی: «تو را با این قفس چیست
اگر مرغِ هوایی؟» من چه دانم
مرا راهِ صوابی بود گم شد
از آن تُرکِ خطایی من چه دانم
بلا را از خوشی نشناسم ایرا
به غایت خوش بلایی من چه دانم
شبی بربود ناگه شمسِ تبریز
زمن یک تا دوتایی من چه دانم
«شمس پرنده»، 48 غزل از دیوان شمس تبریزی، صفحه 128
جهتِ در رفتن از زیرِ کار
- خوبم؛ بارون میآد. البتّه الآن بند اومده. امّا 2 روزه که باز داره بارون میآد. دمِ غروب اگه هوا بخواد صاف شه، باز آسمونش رنگی می شه.
- متحیّرم؛ داشتم از ولی عصر میاومدم بالا. بارون تندِ بهاری یه کاری کرده بود با خیابون ولی عصر که ... سیل بود رسماً. همه دارن دنده یک آروم آروم میرن. اینا که ماشیناشون بهتره از این خطِّ کناری با سرعت. سر تا پام خیس شد. خوب که چی؟ مثِ آدم برو خوب.
- خوشحالم؛ یعنی خوشحال شدم کلّی. استقلال تو روزی که انتظارشو نداشتم قهرمان شد. 20 دقیقه آخرشو تو بوفه هنرهای زیبا دیدم. چه اوضاعی بود. ملّت 5 دقیقه به آخرش که مونده بود، میخوندن: استقلال قهرمان میشه، خدا میدونه که حقّشه... اوّلاش جنتلمن نشستم بازی رو ببینم. بعدش گفتم که چی؟ مگه چند بار پیش میآد اینجوری؟ انقد جیغ و داد کشیدم که تا فرداش صدام مثِ خروس شده بود.
- نگرانم؛ خیال میکنم نسلی که از ما چند سالی کوچیک ترن خیلی معلّقن. هیچّی هم واسه شون دلیل به حساب نمیآد. یعنی از چیزی، از کسی عمراً حساب نمیبرن. نگرانم. ازاینکه یه روزی بیاد، نه خیلی دور، که دیگه واقعاً هیچ چیزِ مقدّسی وجود نداشته باشه. هیچ چیزِ محترمی.
- منتظرم؛ امشب 22 و پنجاه دقیقه، «نود» داره. دوشنبه ها هم همینجوریه. اتّفاق خاصی هم نمیافته ها. ولی آدم منتظرشه. عادل! دستت درد نکنه. همین که یه کاری میکنی که آدم شوق داشته باشه واسه برنامه ات، خدا خیرت بده. اون «ورزش از نگاه دو» هیچ اتفاق پیش بینی نشده ای نمیافته توش. جهانگیر میشینه با 4 تا آدم دیگه. دورِ هم. داورم میارن ازش میپرسن اینجا دُرُس سوت زدی. میگه آره. میگن خوب! باز خدا پدرشونو بیامرزه. یه کاری کرده بودن اوّلای لیگ. چند هفته تماشاگرِ نمونه هفته رو هم میآوردن. بیخیالش شدن ظاهراً. یه بار یه تماشاگرِ صبا رو آورده بودن که تو بازی پرسپولیس و صبا تو آزادی بود. بعد یارو گفت من طرفدار استقلالم! بعد جهانگیر گفت بچّه های ما یه سری تصویر گرفتن تو بازی از ایشون. با هم ببینیم. یارو نشسته بود. گاهی پا میشد با دو تا انگشتاش یه سوت میزد. بعد مینشست سرِ جاش. اونوقت بین یه میلیون نفر به عنوان تماشاگر نمونه انتخاب شده بود. ایده عالی بود!
- ناخوشم؛ دیروز دمِ صبح گمونم سرما خوردم یه کم. پنجره باز بود. صبح بارون گرفته بود و باد و ... سرد شده بود.
- حال ندارم؛ باید برم بشینم سرِ کارام. امّا حال ندارم. نشستم دارم «شهرِ خیالات سبُک» به روز میکنم.
- خوشحالم؛ 2 ماه و خورده ای از تولّدم گذشته. امّا امروز کادو گرفتم. این ملّت چرا انقد بیمعرفت شدن؟ واسه خودم نمیگم. واسه خودشون میگم خوب. لذّتِ کادو تولّد گرفتن و حتّی کادو تولّد دادن... خوبه به خدا. اونم به جهنّم. چرا تبریک هم یادشون میره کم کم؟ خدا کنه سنّتِ کادو تولّد وَر نیفته یه وقت.
- دلم تنگه؛ چند روزه که دلم تنگ شده واسه ح. چند شب پیش که داشتم واسه پیدا کردنِ یه سری عکس، عکسای 4، 5 سال پیش رو زیر و رو میکردم، عکساشو دیدم. عکسای قدیما رو. دلم کلّی تنگ شد واسه اش. هنوزم هست. دلم نمیخواد برم ببینمش انگار. همینجوری تنگ بمونه این دل فک کنم بهتر باشه. آخرش نفهمیدم خوبه یا بد. این که تاریخ یه بار اتّفاق میافته. مصطفی یه چیزی میگفت اون وقتا. یکی از این فلاسفه یه چیزی گفته بود. یه سنگی که تو یه رودخونه اس و رودخونه آبش جاریه و یه لحظه بعد نه این رودخونه اون رودخونه اس، نه این سنگه اون سنگه. یه چیزی تو همین مایه ها بود. در مجموع به نظرم خوبه که تکرار نمیشه. حتّی اگه خیلی هم دلت بخواد.
- شاکیام؛ یه ربع پیش یه شعری از مولانا خوندم. کلّی ذوق کردم. هی دارم فک میکنم چه جوری به عقلش میرسیده اینا رو بگه. بعد از دستِ خودم شاکی شدم چه طور تا حالا ندیده بودمش تو گزیده غزلیات شمس شفیعی کدکنی. حالا رفتم گشتم، دیدم اصلاً توش نیس. شاکیام فعلاً از دستِ شفیعی کدکنی. خیلی بهش اعتماد داشتم آخه.
- کلّی خندیدم؛ یه فایل تصویری گذاشته بود سعید تو Facebook. یه یارویی داره ادای الهی قمشه ای رو درمیآره. خیلی بینظیره. یادش هم که میافتم خنده ام میگیره. اینه:
http://www.youtube.com/watch?v=dmvdE-nul5c
- راضیام؛ از این حرکتِ خودم راضیام که جهتِ در رفتن از زیرِ کار اومدم همینجوری شروع کردم به نوشتن. از این که وبلاگم به روز میشه باز.
- اعصابم خورده؛ اینترنت از صبح قاط زده. زنگ زدم، میگه امروز با کُندیِ سرعت مواجهایم. بچّه ها دارن تلاش میکنن دُرُس شه. گفتم پس دُرُس میشه؟ گفت صد در صد!
- قشنگه؛ این مصرع از یه شعرِ هوشنگ ابتهاج سایه اس. به دلم نشست. یه ماه پیش خوندمش حدوداً: هوای روی تو دارم، نمیگذارندم...
- امیدوارم؛ بعید به نظر میآد که موسوی رأی بیاره با این اوضاع. امّا چه میشه کرد؟ امیدوارم.
- دیگه چیزی به عقلم نمیرسه. مثِ بچّه خوب باید برم بشینم سرِ کارام. دیگه بازیگوشی بسّه.
میدان تجریش، صُبح یکشنبه بیست و پنجم اسفند ۱۳۸۷
بده آن بادهی جانی که چنانیم همه
که می از جام و سر از پای ندانیم همه
همه سرسبز تر از سوسن و از شاخِ گُلیم
روحِ مطلق شده و تابشِ جانیم همه
همه در بندِ هوا اند و هوا بندهی ماست
که برون رفته از این دُورِ زمانیم همه
مُصحف آریم و به ساقی همه سوُگند خوریم
که جُز از دست و کَفَت می نستانیم همه
دلِ ما چون دلِ مُرغ است ز اندیشه برون
که سبُکدل شده زان رطلِ گرانیم همه
جانِ ما را به صفِ اوّلِ پیکار طلب
زان که در پیشرَوی تیر و سنانیم همه
در پسِ پردهی ظُلماتِ بشر ننشینیم
زان که چون نورِ سحر پرده درانیم همه
شام بودیم، ز خورشیدِ جهان صبح شدیم
گُرگ بودیم، کنون شهره شبانیم همه
مولانا جلال الدین محمّد بلخی، گزیدهی غزلیاتِ شمس
به کوششِ محمّدرضا شفیعی کدکنی، غزل شماره 384
ببریم این همه سُرخ، این همه سبز

- دمِ عیدِ هر سال، یادِ همهی عید های قبل میاُفتم. اینه که سال به سال، حسّش عجیب غریب تر میشه. دلتنگِ همهی عید های قبل میشم. امشب داشتم فکر میکردم کاش میشد آدم دلتنگِ عید های بعد بشه. چرا نمیشه؟
- اگه اینجوری میشُد، اون وقت آدم وقتی به عیدِ سالِ دیگه میرسید، غصّه اش نمیگرفت که یه سالِ دیگه ام گذشت. اون وقت آدم تازه دلش وا میشد. کیف میکرد.
- آدم حالش نمیگرفت از این که روزا تُند تُند میگذرن. آدم همیشه منتظر بود. منتظرِ اون چیزی که دلش واسه اون تنگه.
- نمیدونم همه اینجوری هستن یا نه. ولی انگار آدم همه اش یه جورایی تو روزهای الآنش دنبال گذشته اش میگرده. خوب که چی؟ انگار همه اش مطمئنیم که روز هایِ پیشِ رو چیزی کم خواهند داشت از روزهای قبل. اینجوری قبل از رسیدن به روزهای بعد، تکلیفِ اونا رو معلوم کردیم. روزها به خودیِ خود هیچ طعمی ندارن. طعمش دستِ خودِ آدمه. اینو این روزا خیلی بهتر از قبل میفهمم.
...ونپرسم که فوّارهی اقبال کجاست.
و نپرسیم چرا قلبِ حقیقت آبی است.
و نپرسیم پدرهایِ پدرها چه نسیمی، چه شبی داشته اند.
پشتِ سر نیست فضایی زنده.
پشتِ سر مرغ نمیخواند.
پشتِ سر باد نمیآید.
پشتِ سر پنجرهی سبزِ صنوبر بسته است.
پشتِ سر روی همه فرفره ها خاک نشسته است.
پشتِ سر خستگیِ تاریخ است.
پشتِ سر خاطرهی موج به ساحل صدفِ سردِ سکون میریزد.
لبِ دریا برویم،
تور در آب بیندازیم
و بگیریم طراوت را از آب...
پرده را برداریم:
بگذاریم که احساس هوایی بخورد.
بگذاریم بلوغ، زیرِ هر بوته که میخواهد بیتوته کند.
بگذاریم غریزه پیِ بازی برود.
کفش ها را بکند، و به دنبالِ فصول از سرِ گلها بپرد.
بگذاریم که تنهایی آواز بخواند.
چیز بنویس.
به خیابان برود...
- کاش همه مون، همیشه منتظرِ روزهایی باشیم که مطمئنیم بهتر از روزهای قبل خواهند بود. گمونم اینجوری حتماً احتمالِ بهتر بودنشون بالاتر میره. برای همه اونایی که دوستشون دارم، از تهِ تهِ دلم، سالِ 88 رو پُر از لذّتِ نابِ انتظار آرزو میکنم. پُر از زندگی. پُر از روزهایی بهتر از روزهایِ قبلِ اون روزها.
- خدایا. تو رو به بزرگی ات قسم میدم که ما رو اسیرِ چیزهایی نکن که دوست نداری. خدایا. دستِ ما رو سفت بگیر، ببرمون اون جایی که خوب تر از اون جا نیست. خدایا. نگذار که خودمونو به بهای ناچیز بفروشیم. خدایا. از ما زیاد بخواه و قدرِمون رو نشونمون بده.
یا مقلّب القلوب والابصار
یا مدبّر اللیل والنهار
یا محوّل الحول و الاحوال
حوّل حالنا الی احسن الحال
- بهارِ همه مبارک. J
نرم نرمک میرسد اینک...
- تا همین 2، 3 روزِ پیش دلِ خوشی نداشتم از اینکه هر روز نزدیک تر میشه. همیشه از وسطای بهمن منتظر بودم. به تولّدم که میرسید دیگه اون یه ماه چیزی نبود. امسال اینجوری نبودم. خیال میکردم خیلی زود داره میآد. الآنم همین خیال رو دارم. هر جور هم که حساب میکنم انگار فوقِ فوقش 6، 7 ماه گذشته از عیدِ پارسال.
- احساسِ دستپاچگی داشتم. مثِ حسّ آدمی که یهو مهمون داره میآد واسه اش و نه حال و حوصلهی مهمونو داره و نه یه دونه میوه تو یخچالش پیدا میشه! (هه! این جمله آخر برگرفته از تمام سریال های تلویزیون بود!!) نمیدونم این حس از کجا بود. شاید خیال میکردم یه کارایی رو حتماً تا آخرِ 87 انجام خواهم داد و حالا که میدیدم بارِشونو مجبورم با خودم ببرم به سالِ جدید، حسّ خوبی نداشتم.
- یکشنبه شب نشستم کلّی فک کردم. دیدم با این وضعیت اگه صب کنم که بیاد، گند زدم به تنها دلخوشیِ موندگار زندگی. فک کردم اگه امسال منتظر نباشم دیگه سال بعد و سال بعدش واسه منتظر نبودنم عذاب وجدان هم نخواهم داشت. تصمیم گرفتم بیخیال همه دغدغه هایی که میدونم و نمیدونم بشم. تصمیم گرفتم این 10 روز رو منتظر باشم. دوربینمو ور دارم برم تو کوچه دنبال درختی که شکوفه زده باشه. هر روز برم دمِ دکّهی روزنامه فروشی، ببینم کدوم مجلّه ویژه نامه عیدش دراومده. پیاده راه بیفتم تو شهر، قاطیِ هیاهویِ دمِ عیدِ ملّت، توی شهرکتاب، توی کتابفروشی های انقلاب. عیدی بخرم واسه خودم. هی برم از اون آقاهه بپرسم سی دی جدید اومده یا نه.
- حالا دو سه روزه که منتظرم. نمیدونم مثِ همیشه یا نه. امّا بهاری تر از قبلم، و حالم خوب تره. بهار رو باید جدّی گرفت. دیروز تو مترو داشتم فک میکردم همه چیزهایی که یه زمانی همهی دلخوشی آدم بودن، الآن دیگه نیستن. حتّی تولّدِ آدم هم طعمِ قدیما رو نداره. امّا بهار، همیشه بهاره. همیشه، اگه آدم نخواد مقاومت کنه، بوش از همه جا میآد. باد میآد. یه جوری که هیچ وقتِ دیگهی سال نمیآد. باید منتظرش بود. منتظر لحظهی تحویل سال. باید بشینی و تخم مرغ رنگ کنی تا این دلخوشی هم از دستت نره. تا بمونه واسه همیشه ات.
زکویِ یار میآید...
خیابونِ رودبار، نزدیکِ میدونِ مُحسنی، 21 اسفند 1387
آن نگار کو؟*
ای دل، به کوی او ز که پرسم که یار کو
در باغِ پُرشکوفه، که پرسد بهارکو
نقش و نگارِ کعبه نه مقصودِ شوقِ ماست
نقشی بلندتر زده ایم، آن نگارکو
جانا، نوای عشقِ خموشانه خوشتر است
آن آشنای ره که بُوَد پرده دار کو
ماندم درین نشیب و شب آمد، خدای را
آن راهبر کجا شد و آن راهوار کو
چنگی به دل نمیزند امشب سرودِ ما
آن خوش ترانه چنگیِ شب زنده دار کو
یک شب چراغِ روی تو روشن شود، ولی
چشمی کنارِ پنجرهی انتظار کو
هـ. ا. سایه، "سیاه مشق"
-چشمی کنار پنجره انتظار-
صفحه 85
*3 بیت از شعر رو به دلخواه خودم حذف کردم.
آن روزهای خوب که دیدیم، خواب بود1
- دو ماه و دوازده روزه که تو اینجا، شهرِ خیالاتِ سبک، خبری نیست. بیشترش مالِ گرفتاری هایِ این 2، 3 ماه اخیره. یکی دو هفته اس که سرم خلوت تر شده. هی هر روز یه گوشه ای مینویسم : به روز کردنِ "شهرِ خیالاتِ سبُک". امّا هی این کارو نکردم. دنبالِ چیزی میگشتم واسه نوشتن. رو یه دونه کاغذ هم هی مثلاً واسه خودم کوچولو کوچولو یادداشت کردم هر چی که هر جا دیدم یا به عقلم رسیده، که سرِ فرصت در باره اینا بنویسم. امّا اینا بهونه اس همه اش. اگه نوشتنت بیاد، میآد. اگه نه، نه.
- بعضی از دوستان این چند وقت یادداشت میذاشتن یا یه جوری سراغ میگرفتن که بابا یه دستی به سر و روش بکش. ممنونم. شرمنده ام دیگه. اصولاً شاید گیر از منه که نوشتنِ این تو، اولویّتِ چندمِ زندگی ام به حساب می آد. شایدم گیر نباشه. لابُد همه چی همون جوریه که باید باشه. مثلِ همیشه.
- راستی. داره بارون میآد اینجا. صدای بارونِ نصف شب، بهترین موسیقیِ دنیاس. خداکنه همیشه همین جور باشه.
- اتّفاق خاصِ این روزها FACEBOOK ه. نامه دعوتش 3، 4 هفته پیش واسه ام اومد. بعد از فیلتر شدن ORKUT هیچ تلاشی نکردم برای شکستنِ قفلش. بی خیالش شدم. بعد هم انواع و اقسام نامه ها میومد تو این سال ها. در باره سایت های مشابهش. دیگه رغبتی نبود به این کارا. غیر از Yahoo!360 هیچ کدوم رو عضو نشدم. نمیدونم چرا این دفعه ACCEPT کردم. شاید یه ولعی بود. شایدم یه جور نیاز به بازیگوشی. یه کم Fun!! بعد فهمیدم که فیلتر بوده تا حالا. بازش کردن. اون تو که رفتم، احساس کردم ارتباطم با یه ملّت که قطع شده بود، دوباره وصل شده. همه ی دوستای قدیمی هم مدرسه ای. که هر کدوم یه گوشه دنیان الآن. یا ازدواج کردن. یا بچّه دار شدن. یه جاییه که آدم ها رو توی آکواریوم میبینی انگار. روح نداره به اون صورت. اوّل قاط زدم. خواستم بیام بیرون. بعد دیدم که چی؟ همینه دیگه. باید پذیرفت شاید. و قدر دونست همین دیدنشون رو از راه دور. از پشتِ شیشه. نوستالژی در روزهای اوّل ویران کننده بود. امّا سعی کردم این بار ازش فرار نکنم.
- FACEBOOK امکان خیلی توپّی برای آپلودِ عکس داره. میتونی توش nتا آلبوم عکس بسازی. هر کدوم با سقف 60 تا عکس. همین رو تهونه کردم که برم سراغ عکس های قدیمی. عکس های 6، 7 سالِ پیش. مالِ روز های بعد از کنکور، مالِ روزهایِ خوشِ لیسانس، آتلیه5 و 6 و... شاید 2، 3 سالِ پیش... نه. 3، 4 سال دقیق تره! 3، 4 سال پیش تماشای عکس های قدیمم رو واسه خودم ممنوع کردم. دیدنِ عکس ها و هر چیزی که منو ربط میداد به روزهایی که تموم شده، به خصوص اون موقع که هنوز انقدی ازشون فاصله نداشتم، خیلی اذیِتم میکرد. من باز میرفتم سراغِ خاطرات، و نتیجه دِپ زدن های عمیق بود. این دفعه امّا تصمیم گرفتم بشکنم این پُلُمپ رو. حالا راحت ترم. نمیدونم. شاید علّتش اینه که دیگه فاصله گرفتم از اون روزها. دیگه مطمئنّم که اونا متعلّقن به روزهایی که گذشتن. و مهم تر این که روزهای جدیدی رو جایگزینّ اون روزها کردم. با آدم های جدید. حالا راحت تر میتونم بچرخم توی اون روزها. انقدری اذیّت نمیشم. ام م م م ... شایدم به نوستالژی عادت کرده باشم!
- دو تا فیلمِ خوب تو جشنواره امسال دیدم. یادم نمیاد هیچ وقت 2 تا فیلم دیده باشم توی جشنواره. هر دو تا هم خوب بودن. "عیار14" پرویزشهبازی (کارگردانِ نفسِ عمیق) و "تردید" واروژ کریم مسیحی (17، 18 سال بعد از پرده آخر). امروز (یعنی دیروز) هم خیلی زور زدم که "دربارهی الی..." رو ببینم. امّا نشد. دو بار رفتم دنبالش. یه بار سینما آزادی و یه بار سینما استقلال. امّا شدنی نبود. اقلّاً به دردِ من نمی خورد! همه گردن کلفت بودن تو اون قیامتی که به جای صف بر پا بود. خوشحالم که سالِ دیگه فیلم های خوب خیلی بیشتر از همهی این چند سال خواهند بود.
- توی سایت جشنواره فیلم فجر، یه لینک بود واسه دیدنِ مراسم افتتاحیه و اختتامیه. من موقعی به سایت سر زدم که وسطای جشنواره بود. مشخّصاتمو وارد کردم، یه ایمیل اومد واسه ام و شناسه و رمز عبور داد. خیلی امیدی نداشتم که به دردی بخوره. از بچّگی آرزو داشتم که یه بار اختتامیه رو مثِ آدم از تلویزیون نشون بدن. چه حرصی میخوردم اون موقع ها که راهنمایی و دبیرستان بودم وقتی نصف شب به صورت نصف و نیمه پخشش میکردن. خلاصه تماشای مراسم اختتامیه فیلم فجر یه جورایی مثِ یه حسرت همیشگی بوده واسه من. امروز نزدیکای 7 و نیم، رفتم تو سایت. دیدم یه لینک جدید هست واسه پخش زنده. شناسه و رمز عبور رو وارد کردم و با کمال تعجب دیدم که میشه! آقا! برای اوّلین بار توی عمرم کلّ مراسم اختتامیه رو به طور مستقیم تماشا کردم و هی منتظر بودم به اون جای جالبش برسه که حتماً همیشه در حسرتش میسوختم. امّا خبری نبود. اصولاً آشِ دهن سوزی نبود. سیمرغِ آخر (فیلمِ برگزیده تماشاگران) رو هم دادن و تموم شد. داشتم فکر میکردم که لابد دیگه هیچ وقت روزِ اختتامیه هیچ ولعی نخواهم داشت برای دیدنش. و خوب. نفهمیدم مثلاً واسه چی همیشه از من دریغش میکردن.
- خاتمی 2،3 روز پیش رسماً اعلام کرد که نامزد انتخابات ریاست جمهوری 4 ماه دیگه میشه. دلم میخواست که نامزد نشه. یعنی دل که نه. اگه دلم میخواست، وقتی دیدم اومدنی شد که قند تو دلم آب نمیکردم. عقل و منطقم اینو میگفت. فکر میکردم اگه میرحسین بیاد بهتره. خودشم ظاهراً همین جوری فک میکرده. حتّی خیال میکردم شاید تو این اوضاع، کرّوبی گزینه بهتری باشه برای ریاست جمهوری نسبت به خاتمی. امّا چند وقت پیش فکر میکردم به این که همه این حرفا کشکه. رییس جمهورت باید کسی باشه که بتونی دوستش داشته باشی. 2 ماه پیش که برای سخترانی اش رفتم فنّی، فهمیدم که قدّ همون 11 سال پیش دوستش دارم. الهی که سال دیگه این موقع کسی رییس جمهورم باشه که برای تماشای سخنرانی اش ولع داشته باشم با وجودی که بدونم حرفِ جدیدی هم نخواهد بود.
- با ورق زدنِ روزهای رفته، به این فکر میکنم که تنها دلخوشی واقعی و تنها لذّتِ نابِ زندگی، وجود و حضورِ آدم هاییه که از تهِ تهِ دلت دوستشون داری.
- ... و به این فکر میکنم که چقدر سخته تنها زندگی کردن. تنها زندگی کردن یعنی این که زیرّ دینِ هیچ کس جُز خودت و خدا و آدم هایی که لطفشون بیدریغه نباشی. و به این فکر میکنم که چقدر باید ابر و باد و مه و خورشید و فلک دست به کار باشن تا آدم بندهی آدم نشه و عاقبتش به خیر بشه.
- چیزهایی موند برای بعد. ایشا ا... زود به زود تر بنویسم و نذارم که خاک بگیره این شهر. فعلاً تا بعد.
پی نوشت:
1- آن روزهای خوب که دیدیم، خواب بود
خوابم پرید و خاطره ها در گلو شکست
از قیصر امین پور، دفتر شعرِ آینه های ناگهان، "آواز عاشقانه"
رحمی کن، بیا!
پرده بردار، ای حیاتِ جان و جان افزایِ من
غمگسار و همنشین و مونسِ شبهای من
ای شنیده وقت و بیوقت از وجودم ناله ها
ای فکنده آتشی در جملهی اجزای من
در صدای کوه افتد بانگِ من چون بشنوی
جفت گردد بانگ کُه با نعره و هیهای من
ای زهر نقشی تو پاک و ای ز جانها پاکتر
صورتت نی، لیک مقناطیس صورتهای من
چون ز بی ذوقی دلِ من طالبِ کاری بود
بسته باشم، گرچه باشد دلگشا صحرای من
بی تو باشد جیش و عیش و باغ و راغ و نَقل و عقل
هریکی رنجِ دماغ و کُنده ای بر پایِ من
تا ز خود افزون گریزم، در خودم محبوستر
تا گشایم بند از پا، بسته بینم پای من
ناگهان در نا امیدی یا شبی یا بامداد
گوئیم: «اینک برآ، بر طارم بالای من.»
امشب از شبهای تنهایی است، رحمی کن، بیا
تا بخوانم برتو امشب دفترِ سودای من
درد و رنجوریّ ما را دارویی غیر تو نیست
ای تو جالینوسِ جان و بوعلی سینای من
مولوی، "گزیدهی عزلیّات شمس"
به کوشش محمّدرضا شفیعی کدکنی
غزل شماره 318
بگذار باز هم...
...آه، ای شباهتِ دور!
ای چشم هایِ مغرور!
این روزها که جُرئت دیوانگی کم است
بگذار باز هم به تو برگردم!
بگذار دستِ کم
گاهی تو را به خواب ببینم!
بگذار در خیالِ تو باشم
بگذار...
بگذریم!
قیصر امین پور، "آینه های ناگهان"
جرئت دیوانگی، صفحه 32
گُم شده، گُم کرده
- توی مرکز خرید پردیس2 کیش، نمازخونه رو اتّفاقی پیدا میکنم. فک میکنم به این که اگه صبر کنم تا برسم تهرون، قضا میشه. یه راه فرعی که از راسته فروشگاه ها منشعب میشه منو میرسونه به یه راهروی دیگه که یه طرفش نمازخونه اس و یه طرفش بخش اداری و از پلّه ها که بری پایین میرسی به دستشوییها. میرم وضو میگیرم و برمیگردم سمت نمازخونه.
- توی نمازخونه که میرم. میبینم که کفش عین بیرونه. همون سنگی که بیرونه. فقط دمِ درش نوشته که لطفاً با کفش وارد نشوید. با مزّه اس که وقتی نود و نمیدونم چند درصدمون به صورت رسمی مسلمون هستیم، باز باید دمِ درِ یه جایِ تابلویی مثِ نمازخونه نوشت که لطفاً... یه کتابخونه اس که توش یه سری قرآن و کتاب دعاس و قفسه پایین یه چندتایی سجّاده که تا شده و شلخته ریخته روی هم. مُهر ها هم توی یه جعبه که نمیدونم جعبه چی بوده قبلاً. ولی مارک داره. هیچ کس توی نمازخونه نیس. یه سجّاده ورمیدارم و یه مُهر و یه گوشه ای پهن میکنم و میشینم روش.
- تویِ اتاق رو نگاه میکنم. اوّل ذوق میکنم که دیواراش اقلّاً فرق داره با بیرون. کفِ صیقلی اش بیخودی یادِ حرمِ امام رضا میاندازدم. از این خیال ذوق میکنم باز. دیوارها آجُریه. یه چیزی تو مایه های آجر نما که آجر نما نیست. بیشتر مث کاشی میمونه. کِرِم رنگ و شبیه آجرِ سه سانتی. دیوارها از کمر به پایین از یه چیزای دیگه پوشیده اس مثِ همون بالایی ها امّا با لعاب آبی. از این آبی های معنویت زا! دیوارِ چپ همینجوری هی الکی رفته تو. یعنی عرض اون ورِ اتاق با این ورش کلّی فرق داره. این تورفتگی ها هرکدوم لابُد تحتّ تأثیرِ نیروهاییه که از اون ورِ دیوار، از طرفِ فروشگاه ها وارد شده.
- دمِ درِ اتاق با یه چیزایی از جنس همون سرامیک ها با همون آبیِ معنویت زا مشبّک درست کردن. یعنی از مشبّک توی اتاق رو میبینی و سمتِ چپت درِ نمازخونه اس. یادِ ورودی مسجدِ سپهسالار میافتم که مسجد رو نشونت میده امّا بعد میچرخی و از اون ور واردش میشی. کی قراره چی رو از این سوراخ ها ببینه مثلاً؟
- دو تا قابِ بیربط روی دیوارها چسبوندن. یکی سوره یاسین و اون یکی یه ساعت دیواری که پایینش نوشته یا علی ابن موسی الرضا. یه گُل منگُلی هایی هم یه جاهایی بین آجرا درست کردن که معنویت رو به حدّ اعلا برسونن توی اتاق 15، 16 متری که هر یه ربع یه نفر به زور میاد توش. یادِ مسجد هایی میافتم که 2 سالِ پیش تو کُنگ و هنگام و بندر لنگه و لافت دیدم و هیچی تزیین نداشتن. سادگی شون عجیب آدمو میبردن تو خودش. خیال میکنم خوبه که هیچّی تزیین نباشه تو کار. امّا یادِ صحنِ گوهرشاد هم میافتم با اون همه تزیین و انواع و اقسام خط و رنگ که باز میبردت تو آسمون. فکر میکنم به طنزی که در همه چیزمان نهفته که نه، آشکار است.
- یه نفر میآد تو. سجّاده و مهر برمیداره و چند قدم جلوتر از من پهن میکنه. میآد مشغول خوندن نماز بشه. پشیمون میشه. سجّاده رو جمع میکنه و میره کنارِ دیوارِ روبهرو. اونم مثِ همین یکی رفته تو، امّا باز دوباره نرفته تو. اومده بیرون. و این تو رفتگی یه طولِ سجّاده رو توی خودش جا میده. اونجا پهن میکنه و میخونه. کیف میکنم از این کارش. فکر میکنم که چرا واسه من مهم نبود پس؟ مگه باید حتماً تو حرم رضا باشی که بگردی دنبالِ کُنج؟ چه میدونم.
- به این فکر میکنم که این جور گوشه ها لابُد جای خوبی هستن واسه نماز. به پلانِ یه نمازخونه فکر میکنم پُر از دیوار که تو رفته و اومده بیرون و هیچ دو تا تورفتگی روبهروی هم نیستن. خیال میکنم طرحِ بدی نیست برای نماز خوندن. معماری از سه طرف محدودت کنه و تو پناه بگیری توی اون. باز فکر میکنم که همچین نمازخونه غیرمتعارفی خوبه اصلاً؟
- همونجور که نشسته ام، سَرَمو بر میگردونم. پُشتِ سرم یه پنجره گُنده میبینم. تا حالا ندیده بودمش. شبه و چیزی از بیرون نمیبینم. فکر میکنم که خوبه چه منظره ای داشته باشه پنجره نمازخونه؟ اصلاً خوبه پنجره باشه توش یا نه. پا میشم میرم دمِ پنجره وامیستم. بیرونو نگاه میکنم. 4،5 تا مخزنِ جمع آوریِ زباله اس. یه حیاطِ خلوت که کلّاً مالِ زباله اس انگار. میگم خاک تو سرت با این پنجره ات. مجبورت کرده بودن مگه؟
- نمازمو خوندم. میگم همین که اینواینجا ساختی، دستت درد نکنه. وصله پینه ای، رفعِ تکلیفی یا هر چیزِ دیگه. بازم خوب بود. نیم ساعتی نشستم و پامو دراز کردم و به کلّی چیز فکر کردم. اصلاً چه خوب که ملّت نماز نمیخوندن. چه خوب که خلوت بود و دنج. پا میشم و میآم بیرون. قاطیِ هیاهوی جمعیت.
روحش شاد.
- کوچیک که بودیم، دهه فجرها هم طعم داشت. باید منتظر میموندی تا دهه فجر برای برنامه های ویژه کودک. چاق و لاغر مالِ یکی از همین دهه های فجر بود. یه سریال هم بود مالِ کانال یک شاید. که هرسال تکرارشو میذاشتن. یه چند تا بچّه بودن و یه لوکیشنِ قهوه خونه و یه آدم ساواکی و اینا که تو کارِ اعلامیه پخش کردن بودن و ارتشی های رژیم شاه. اسم یکی از بچّه ها هم یدالله بود. قاعدتاً باید هم سنّ و سالای من یادشون بیاد. امّا هربار از هرکی پرسیدم یادش نبوده. میگم لابُد فقط من بودم که مینشستم پایِ اینا! یه برنامه ای بود که اسمش خبرچین بود و یه خواهر برادر که تو باغچه حیاط خونه شون یه چیزی چال شده بود و یه یارو که مُدام میخواست پاشه بیاد اون تو و طبیعتاً ساواکی بود. این یکی بدفُرم رو اعصاب بود. استرس میگرفتم. یه قسمتش رو هم مثِ آدم نگاه نکردم. یه سریال دیگه ام بود که لوکیشنش یه مُسافرخونه بود و باز چند تا بچّه که همه فکر و ذکرشون درست کردنِ کوکتل مولوتوف بود. ما چقدر توی ذهنیاتمون کوکتل مولوتوف چیز مهمّی بود! و یه صاحبِ مسافرخونه که فک میکردی آدمِ بدیه. اون (احمد آقالو) بود. اوّلین جایی بود که احمد آقالو رو دیدم. خاص بود و شاید واسه همین یادم مونده هنوز.
- پارسال قرار بود یه سریال بذاره به اسم (یک مُشت پرِ عقاب). تبلیغشو چند بار دیدم. شاید حضور رضاکیانیان انگیزه بود که ببینمش. اونم تو دورانی که هیچ سریالی رو غیر از این سریالای ماه رمضونی دنبال نمیکنم. بخصوص که سه روز تو هفته گذاشتنش که زود تموم شه. یه نقشی داشت که یه گروهبان بود (پرویز پورحسینی) تو پادگانی که پسره (حامدبهداد) اونجا سرباز بود. آدم خوبی بود و بعد معلوم شد که ضدّ رژیمه. بعدتر فراری شد و با پسره و نامزد پسره (خزر معصومی) یه جایی دم و دستگاه اعلامیه چاپ کردن راه انداختن. وسطای سریال یه جا رو یه صحنه تصویرو نگه داشتن و یه یارویی گفت که از اینجا به بعد، این نقش رو (احمد آقالو) بازی میکنه. خوشحال شدم. خیال میکردم شاید واسه پورحسینی مشکلی پیش اومده. امّا بعدتر فهمیدم که سکانس ها رو به ترتیب توی سریال فیلمبرداری نکرده بودن و برعکس، احمد آقالو مریض شده از وسطای کار.
- اون هفته همین روز، از دانشگاه که برمیگشتم خونه، شهاب اس ام اس زد که: آقالو مُرد. تا دو وز حالم گرفته بود. نه فقط واسه آقالو. واسه چیزای دیگه و واسه آقالو هم. الآن فقط خوشحالم که آخرین تصویر پخش شده اش رو هم دیدم. نمیدونم چرا دوستش داشتم. بچّه که بودم ازش میترسیدم امّا این سال ها دوستش داشتم. خدا بیامرزدش.
دوست دارم که بپرسم گاهی
دوستم داری، میدانم، - باز
دوست دارم که بپرسم گاهی
دوست دارم که بدانم امروز –
مثل دیروز مرا میخواهی؟
از هوایت قفسم را پُر کن
تُنگ، دریاست برای ماهی
فرصتی تا بسراییم از وهم
بس کن از فلسفه های واهی
عشق، عشق است، چه بر لوحهی زر –
بنویسند، چه برگ کاهی
پرسش از عقل فریبی است به خویش
تا جنون میدهدت آگاهی
غیر از آن کوچه بیشرح و نشان
خانهی دوست ندارد راهی
محمّد علی بهمنی، «از هوایت قفسم را پُر کن»
یک شعارِ خوب
- زیرنویس یکی از برنامه های تلویزیون نوشته بود که نهاد نمایندگی مقام رهبری در دانشگاه ها دوازدهمین دوره جشن ازدواج دانشجویی را با شعار «ازدواج بهنگام آگاهانه، آسان و پایدار» برگزار میکند. آقا! من هیچ نقدی ندارم. خیلی هم کار خوبیه. خواستم بگم که این شعارش رو کی انتخاب میکنه؟ نه، واقعاً!!
دیر آمدی موسا!
دورهی اعجازها گذشته است
عصایت را به چارلی چاپلین هدیه کن
که کمی بخندیم.
محمّد شمس لنگرودی، «باغبان جهنّم»
دستی افشان،
تا زسرِ انگشتانت صد قطره چکد،
هر قطره شود خورشیدی.
(سهراب سپهری)